• Medycyna estetyczna / Reumatologia / Interna: ul. Borki 20, Rybnik
  • Rejestracja: +48 693 853 222

Reumatologia i Interna

Internista

Internista / lekarz chorób wewnętrznych zajmuje się całym procesem leczenia pacjenta, zaczynając od profilaktyki, przez diagnostykę, leczenie, rehabilitację oraz kontrolę stanu zdrowia. Wiedza internistyczna obejmuje szczegółową znajomość fizjologii i chorób układu: krążenia, pokarmowego, oddechowego, moczowego, wydzielania wewnętrznego, krwiotwórczego, odpornościowego i narządu ruchu.

Do internisty nie jest potrzebne skierowanie.

 

Reumatolog

Zakres usług:

– USG STAWÓW W KIERUNKU CHORÓB REUMATOLOGICZNYCH
– KAPILAROSKOPIA
– USG JAMY BRZUSZNEJ
– EKG
– DIAGNOSTYKA I LECZENIE CHORÓB INTERNISTYCZNYCH

DIAGNOSTYKA I LECZENIE CHORÓB REUMATOLOGICZNYCH – NIEURAZOWYCH SCHORZEŃ NARZĄDU RUCHU, ZAPALEŃ STAWÓW I KRĘGOSŁUPA W TYM:
– choroby układowe tkanki łącznej (kolagenozy)
– reumatoidalne zapalenie stawów
– zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa\
– diagnostyka i leczenie nieurazowych schorzeń
– choroby metaboliczne stawów w tym dna moczanowa
– profilaktyka i leczenie osteoporozy
– porady z zakresu chorób internistycznych
– zapalenia naczyń
– wizyty domowe

 

Strefa pacjenta

Choroby reumatyczne a żywienie

Reumatyzm, inaczej nazywany gośćcem, to potoczna nazwa choroby, która nie określa jednak jej rodzaju, gdyż wyróżnić możemy wiele chorób reumatycznych. Najczęściej spotykane są: gorączka reumatyczna, reumatyzm stawów miękkich, reumatoidalne zapalenie stawów, czy też zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Rozróżnia je przede wszystkim zupełnie inna przyczyna powstania oraz sam przebieg choroby.

W przypadku nieprawidłowej przemiany materii w stawach również mogą wystąpić procesy chorobowe takie jak dna, popularnie nazywana podagrą.

Przyczyny powstawania chorób reumatycznych nie są bezpośrednio związane z zaburzeniem przemiany materii, natomiast jeśli w narządach wewnętrznych pojawiają się zmiany, to są określane jako następstwo choroby, a nie powód jej powstania. Wówczas konieczne staje się wdrożenie określonego planu dietetycznego. Zdarza się, że ingerencja w żywienie chorego związana jest z jego indywidualnością lub okresem trwania choroby, natomiast niejednokrotnie, tak jak chociażby w przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów, jeśli zmiany dotykają konkretnych organów, np. nerek, wówczas pacjent wymaga wprowadzenia diety wskazanej dla chorób nerkowych.

Nierzadko zdarza się, że u osób chorujących na wspomniane reumatoidalne zapalenie stawów lub zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa stwierdza się odwapnienie kości, będące następstwem stanu zapalnego w organizmie. Niestabilny poziom tego pierwiastka najprawdopodobniej związany jest z nieprawidłową produkcją substancji kostnawej oraz zaburzonym przetwarzaniem protein, a nie tak jak mogłoby się wydawać – z przemianą materii.

Spożywanie pełnowartościowych posiłków bogatych w białko, węglowodany, tłuszcze, wodę, witaminy i składniki mineralne jest jednym z czynników, które w znacznym stopniu hamują rozwój reumatyzmu.

Osoby zmagające się z chorobami reumatycznymi nie muszą rezygnować z jedzenia warzyw, należy jednak ograniczyć spożywanie tych bogatych w kwas szczawiowy (np. szczaw, rabarbar), ponieważ przyczynia się on do zmniejszenia przyswajalności wapnia. Poza faktami na temat żywienia w reumatyzmie spotkać można również wiele mitów, niejednokrotnie szkodliwych. Na przykład zakaz spożywania mięsa bogatego w białko, przy czym ograniczenie jego spożycia dotyczy jedynie osób zmagających się ze wspomnianą wyżej podagrą. Nie należy zatem rezygnować z produktów mięsnych, gdyż przyczyniają się one do wzmocnienia kości. Podobnie stałym elementem diety chorych na reumatyzm powinny stać się wszelkie artykuły nabiałowe, takie jak ser biały, kefir, maślanka, a przede wszystkim mleko. Zaleca się, aby tego ostatniego codziennie wypijać pół szklanki.

W schorzeniach reumatycznych, przede wszystkim w reumatoidalnym zapaleniu stawów, niezwykle istotna jest suplementacja witamin. Ich niedobór bardzo często jest sygnalizowany przez nasz organizm poprzez wszelkiego rodzaju przypadłości, tak jak w przypadku zbyt niskiej ilości witaminy A. Wówczas chory może skarżyć się na chropowatość skóry. Aby temu zapobiec należy na stałe wprowadzić do swojego jadłospisu tran, wątrobę cielęcą, szpinak, marchew, morele oraz jajka. Jedną z najważniejszych dla organizmu walczącego z reumatyzmem jest witamina C. Przyczynia się ona do zapewnienia tkance łącznej prawidłowej struktury, co oznacza, że znaczącą część diety pacjentów powinny stanowić produkty bogate w tę witaminę, np. jaja, mleko, owoce dzikiej róży, czarna porzeczka, nać pietruszki, ziemniaki, czy też zielone jarzyny. Spadek witaminy B1 wiąże się z brakiem apetytu, mrowieniem w rękach oraz ogólnym osłabieniem mięśni. Produkty bogate w witaminę B1 to na przykład drożdże piwne, wątroba cielęca, groch, fasola oraz orzechy. Witaminą, która przyczynia się do wchłaniania wapnia, a tym samym jest bardzo cennym składnikiem diety osób chorych na reumatyzm, jest witamina D. Jej niedobór może prowadzić do krzywicy. Niestety nie występuje ona w większych ilościach w żadnym pokarmie, natomiast w celu zapewnienia jej stałego dopływu do organizmu należy na stałe włączyć do jadłospisu wątrobę, tran oraz masło.

Wątroba, która najczęściej pojawia się jako przykład pokarmu bogatego w rozmaite witaminy, ale także szpinak czy też zielona fasola, są przede wszystkim źródłem żelaza, które odgrywa nie mniejszą rolę w diecie chorych. Jego niedobór może przyczyniać się do anemii.

Ustalenie zasad odżywiania u osób chorych reumatycznie jest niezbędne przez wzgląd na efekty jakie niesie za sobą schorzenie, ale również ze względu na indywidualny stan choroby pacjenta (np. długość trwania choroby). Wśród najważniejszych zasad odżywiania się osób cierpiących na schorzenia reumatyczne wyróżniamy: picie pół litra mleka każdego dnia, spożycie przynajmniej jednego mięsnego posiłku w ciągu dnia, jedzenie dużej ilości gotowanych warzyw oraz owoców, unikanie dużych ilości soli oraz w przypadku otyłości – unikanie słodyczy, sosów i potraw mącznych.

Stworzenie diety dla konkretnej osoby zmagającej się z chorobą wymaga znajomości jej przebiegu, a przede wszystkim, czy pacjent może się poruszać czy też musi przebywać w łóżku bo np. gorączkuje. W drugim przypadku należy zastosować dietę płynną oraz półpłynną, a więc kleiki, kaszki na mleku, zupy jarzynowe lub soki owocowe, natomiast jeśli pacjent ma możliwość samodzielnego poruszania się, wówczas należy stosować standardową dietę.

Jeśli chory wymaga leczenia sterydami, wówczas w diecie ogranicza się spożycie takich produktów jak: mleko, sól kuchenna, mięso, ziarna zbóż oraz owoce i warzywa.

Postępowanie dietetyczne w walce z chorobą jest najtrudniejsze w przypadku osób otyłych, gdyż najczęściej osoby te jedzą dużo i mają własne przyzwyczajenia z którymi ciężko jest walczyć. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, iż pacjenci z nadwagą odczuwają podwójny ból: po pierwsze związany jest on z powstającymi zmianami reumatycznymi, po drugie pogłębia go duży ciężar ciała. Prawdziwym problem z którym wówczas należy walczyć jest otyłość, gdyż to ona przyczynia się do rozwoju istniejących stanów chorobowych oraz powstawania nowych, natomiast sam reumatyzm wymaga okresowego leczenia.

Pacjent walczący z nadwagą powinien przede wszystkim zrezygnować z przygotowywania posiłków z użyciem tłuszczu – potrawy należy gotować lub dusić na parze. Ilość spożywanych węglowodanów także musi zostać ograniczona do niezbędnego minimum, natomiast wykluczyć należy potrawy ostre, wzdymające oraz marynowane.

 

Łuszczycowe zapalenie stawów

Łuszczycowe zapalenie stawów to choroba zapalna, która obejmuje ścięgna, powięzi, stawy oraz miejsca przyczepów wiązadeł. Jest to choroba przewlekła, której nierzadko towarzyszy łuszczyca skóry i paznokci. Występuje u ludzi w każdym wieku, jednak najczęściej około 40 roku życia, bez względu na płeć.

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o przyczynę powstawania łuszczycowego zapalenia stawów, jednak podejrzewa się, że wpływ mają predyspozycje genetyczne oraz niektóre czynniki zewnętrzne, a także urazy fizyczne, emocjonalne czy też zakażenia.

Podczas badań laboratoryjnych najczęściej zaobserwować można brak obecności czynnika reumatoidalnego klasy IgM w surowicy krwi. Łuszczyca stawowa wiąże się także z przyspieszonym opadaniem krwinek, przede wszystkim w okresie zaostrzeń, z leukocytozą obojętnochłonną, zwięszonymi wskaźnikami fazy ostrej i globulin gamma. Jeśli zaostrzenie jest przewlekłe może dojść do niedokrwistości normobarwliwej, a u niektórych pacjentów dochodzi do zwiększonego stężenia kwasu moczowego w surowicy.

Jeśli podczas badania laboratoryjnego odkryte zostaną krążące kompleksy immunologiczne, wówczas ich obecność może świadczyć o aktywności choroby. U chorych na łuszczycowe zapalenie stawów w płynie stawowym można zaobserwować przewagę granulocytów z jądrami wielopłatowym, zwiększoną aktywność kwaśnej fosfatazy, alfaglukoronidazy oraz dehydrogenazy mleczanowej, a także wzrost stężenia albumin, globulin i fibrynogenu.

 

Kryteria w diagnostyce obejmują przede wszystkim lokalizację zmian w dystalnych stawach międzypaliczkowych, asymetrię zmian stawowych, rzekomo-dnawe zapalenie stawów palucha oraz ból pięty i zmiany typu zapalenia przyczepów, ale także obecność zmian łuszczycowych, które mogą występować razem z łuszczycą paznokci, rozeznanie w potwierdzonych przypadkach łuszczycy pośród krewnych, ujemne testy w surowicy lub płynie stawowym na obecność czynnika reumatoidalnego typu IgM, zmiany o charakterze radiologicznym (np. osteoliza nawarstwień okostnowych), zmiany asymetryczne w stawach krzyżowo-biodrowych na obrazie rtg oraz skostnienia przykręgowe obecne w kręgosłupie. Jeśli przynajmniej pięć z wymienionych wyżej kryteriów znajduje potwierdzenie w diagnostyce, a przy tym odczyny serologiczne na czynnik reumatoidalny są ujemne, wówczas możemy mieć pewność, że mamy do czynienia z łuszczycowym zapaleniem stawów.

 

W trakcie przebiegu choroby występują okresy zaostrzenia oraz remisji, jednak bez względu na etap w którym znajduje się chory, przypadłość ta jest postępująca i odbiera komfort życia. Najczęściej objawy stopniowo się nasilają, jednak zdarza się również, iż sam początek choroby ma przebieg ostry. Rozpoznać można go po asymetrycznym zapaleniu kilku stawów, w których występuje obrzęk, a towarzyszy mu zaczerwienienie skóry i bolesność przy ucisku. Pacjenci bardzo często mówią także o porannej sztywności i ograniczeniu ruchomości stawów, które wraz z rozwojem choroby mogą się deformować. Łuszczyca stawowa wiąże się z zapaleniem dystalnych stawów międzypaliczkowych rąk i stóp, a zmiany obejmować mogą także stawy śródręcznopaliczkowe, łokciowe, nadgarstkowe i barkowe oraz skokowe, biodrowe i kolanowe. Towarzyszy temu ból, ograniczony zakres ruchów lub obrzęk. Jeśli chory skarży się na usztywnienie kręgosłupa lub ograniczenie jego ruchomości wówczas możemy mieć do czynienia ze zmianami w stawach krzyżowo-biodrowych. Jeśli chodzi o zmiany pozastawowe, obejmują one przyczepy więzadeł, ścięgien, torebek stawowych oraz powięzi do kości.

Dość nietypowym objawem towarzyszącym zmianom w stawach krzyżowo-biodrowych oraz w kręgosłupie jest zapalenie tęczówki. Zmiany skórne występujące w łuszczycowym zapaleniu stawów najczęściej pojawiają się w miejscu, które jest narażone na ciągły ucisk, na przykład na kolanach, stopach, dłoniach, czy też łokciach, jednak najczęściej mamy do czynienia ze zmianami na paznokciach. Są to: plamy olejowe, głębokie bruzdy, przebarwienia lub nawet całkowite zniszczenie płytki paznokcia.

 

Leczenie łuszczycowego zapalenia stawów w najlepszym przypadku sprowadza się do stosowania niesterydowych leków przeciwzapalnych oraz tych używanych miejscowo, jednak jeśli kuracja nie przynosi spodziewanych efektów do leczenia należy włączyć takie leki jak: metotreksat, sole złota, sulfasalazyny, psoralen lub też pochodne witaminy A, tak więc reorganizujące przebieg choroby. Wśród obecnych metod walki z chorobą coraz częściej wykorzystuje się rolę antagonistów TNF-alfa: etanerceptu oraz infliksimabu, gdyż są one dobrze przyswajane przez ludzi dotkniętych chorobą, a dodatkowo nie narażają organizmu na działanie toksyn. Warto wspomnieć także o pozaustrojowej folocliemoterapii, która polega na około 4-5 godzinnym naświetlaniu UVA odizolowanych oraz zagęszczonych w odpowiedni sposób limfocytów, które zostały zmieszane z plazmą chorego, zawierającą psoralen, koniecznie podany dwie godziny wcześniej. Po skończonej sesji limfocyty są przetaczane z powrotem do organizmu chorego. Metoda ta nie jest zbyt popularna, ze względu na konieczność posiadania specjalistycznego sprzętu.

Metodą leczenia wymagającą większej ingerencji jest operacja chirurgiczna. Niezbędna jest ona w przypadku wyraźnego zniszczenia oraz zdeformowania stawów. Wówczas wymagana jest korekcja z usztywnieniem, synowektomia lub endoprotezoplastyka.

Dziedzinami, które nadal nie znajdują wielu sympatyków w procesie leczenia łuszczycowego zapalenia stawów jest rehabilitacja ruchowa, kinezyterapia oraz balneoterapia. Wśród czynności wspomagających leczenie wyróżniamy między innymi okłady borowinowe, leczenie solami z Morza Martwego oraz kąpiele siarkowe.

 

Chrapanie i obturacyjny bezdech senny

W trakcie snu, który zajmuje człowiekowi największą ilość czasu, bo aż ⅓ jego życia, maleje metabolizm, zmniejsza się napięcie mięśni, zwalnia praca serca oraz oddychanie. To ostatnie u niektórych osób może przyjmować formy odbiegające od ogólnie przyjętych norm, w tym wyróżnić możemy chrapanie lub chorobę z nim związaną nazywaną obturacyjnym bezdechem sennym.

Chrapanie jest następstwem rozluźnienia mięśni podniebienia miękkiego, które prowadzi do jej drgania, a podczas przyjęcia pozycji leżącej na plecach język się cofa, usta się otwierają, natomiast kanał gardła jest zwężony. Powietrze, które przedostaje się do płuc ma wtedy ograniczone miejsce, co sprawia, że wiruje i wytwarza charakterystyczny odgłos, znany nam wszystkim. Dolegliwość ta najczęściej spotyka mężczyzn i osoby starsze, natomiast nie zawsze jest to reguła, a najlepiej obrazują to liczby: szacuje się, że na całym świecie chrapanie dotyczy około 2 miliardów osób.

Pomimo, iż opisany wyżej problem wydaje się być nieszkodliwy, w nielicznych przypadkach ma swoją przyczynę i wymaga interwencji lekarza. Na co dzień jest to defekt, który najwięcej kłopotu sprawia osobom przebywającym w bezpośrednim otoczeniu, a najmniej samemu chrapiącemu. Na konsultację z lekarzem umówić powinni się ludzie, którzy chrapią ze względu na chociażby niedrożność nosa spowodowaną skrzywieniem przegrody nosowej, alergię oddechową, otyłość lub przerośnięte migdałki. W pozostałych przypadkach pomaga ograniczenie spożycia alkoholu, który przyczynia się do chrapania, pozbycie się nałogu palacza oraz nadmiernych kilogramów. W większości przypadków efektem natychmiastowym jest zmiana pozycji podczas snu – należy ułożyć się w pozycji bocznej.

Obturacyjny bezdech senny może okazać się następstwem uciążliwego chrapania, choć wiele osób myli to schorzenie ze zwykłym chrapaniem. Najważniejszym objawem obturacyjnego bezdechu sennego jest nieregularne, głośne chrapanie, któremu towarzyszy zatrzymanie oddechu na krótką chwilę. Ostatni objaw spowodowany jest głębokim zapadnięciem się zwiotczałych mięśni gardła, łuków podniebiennych i podniebienia miękkiego, doprowadzającym do zamknięcia drogi dopływu powietrza. Przywrócenie wentylacji sygnalizuje głośne chrapanie, po krótkiej chwili ciszy. W przypadku wystąpienia bezdechu sennego chory często wybudza się, a jego sen jest niespokojny, może także wystąpić  uczucie duszności, wzmożona potliwość oraz kołatanie serca. W takiej sytuacji osoby dotknięte przypadłością bezdechu sennego nie potrafią zapaść w długi i odprężający sen, gdyż zdarza się, że budzą się nagle przestraszeni z uczuciem duszenia, mają problem z nawracającym zmęczeniem, zaburzeniem pamięci i koncentracji.

Brak odpowiedniej ilości snu prowadzi do zmęczenia, które jeśli nie zostanie w porę wyeliminowane może prowadzić do sytuacji, w których chory zasypia np. podczas jazdy samochodem, co stanowi zagrożenie nie tylko dla niego ale także dla innych. Zmniejszenie efektywności i utrata koncentracji, a nierzadko również zaburzenia emocjonalne, to kolejne następstwa opisanego schorzenia.

Bezdech senny powoduje liczne problemy kardiologiczne, takie jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca spowodowane niedotlenieniem wynikającym z przerw w oddychaniu, czy też niedokrwienie mięśnia sercowego, które w konsekwencji może prowadzić nawet do zawału. Oprócz tego pojawić się mogą zaburzenia hormonalne oraz cukrzyca. To właśnie w następstwie wystąpienia jednej z powyższych dolegliwości najczęściej dochodzi do rozpoznania obturacyjnego bezdechu sennego. Zdarza się, że choroba ta pozostaje całkowicie nierozpoznana.

Jeśli problemy z bezdechem sennym zostaną wykryte ich diagnostyka i leczenie odbywają się w pracowniach snu. Jest to miejsce w którym wykonuje się nocne badania, celem skrupulatnego rozpoznania choroby i wyznaczenia odpowiedniej ścieżki leczenia. Lekarz może zlecić wykonanie badanie w jedną noc lub w kilka nocy, podczas dłuższego pobytu w szpitalu albo z dziennym pobytem poza szpitalem. U śpiącego pacjenta ocenia się pomiar czynności mózgu, serca, gałki ocznej, aktywność mięśni, ruchy klatki piersiowej oraz brzucha, utlenowanie krwi, a także pozycje ciała.

Najczęściej leczenie rozpoczyna się od zmniejszenia masy ciała chorego, jednak jest to bardzo indywidualna kwestia. Najważniejsze, aby pacjent z podejrzeniem bezdechu był pod stałą kontrolą lekarzy. Jeśli obserwowane dolegliwości mają charakter łagodny lub umiarkowany nierzadko wystarczy delikatna korekta laryngologiczna i wymuszenie spania na boku. Jeśli natomiast zaburzenia mają charakter ciężki może zostać zlecone leczenie specjalistycznym aparatem CPAP, którego zadaniem jest wytworzenie dodatniego ciśnienia we wdychanym powietrzu, co  z kolei ułatwia śpiącemu normalne oddychanie, bez bariery zapadniętej tchawicy. Korzystanie z aparatu CPAP eliminuje chrapanie oraz sprawia, że pacjent jest w stanie przespać całą noc bez wybudzania się, spowodowanego nagłymi wdechami po krótkiej fazie bezdechu. Wykluczone zostaje również niedotlenienie. Wszystko to pozwala w dosyć krótkim czasie zredukować przykre objawy, a tym samym ustabilizować funkcje życiowe.

Przedstawione powyżej informacje nie dają nam pełnego obrazu problemu jakim jest chrapanie oraz obturacyjny bezdech senny. Mają one jedynie charakter informacyjny, natomiast pełnej informacji może udzielić choremu lekarz, który wcześniej zleci odpowiednie badania.

 

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa to choroba tkanki łącznej, która ma charakter przewlekły i postępujący. Swoim działaniem obejmuje niewielkie stawy międzykręgowe, więzadła międzykręgowe oraz stawy krzyżowo-biodrowe. Choroba ta ma podłoże autoimmunologiczne i w efekcie doprowadza do usztywnienia wspomnianych wyżej stawów i więzadeł. Z początku nie daje o sobie znać, jednak stopniowo rozwija się. Najczęściej spotyka ona mężczyzn  w średnim i młodym wieku.

Objawy, które mogą wskazywać na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, dzielimy na stawowe i pozastawowe. Wśród tych pierwszych wyróżnić możemy przede wszystkim ból dolnych partii pleców aż do pośladków, który zwykle jest symetryczny i nasila się w porze nocnej, również dosyć charakterystyczne jest ustępowanie bólu w trakcie aktywności fizycznej i jego nasilanie się w trakcie odpoczynku. Innym objawem stawowym są dolegliwości bólowe  w piersiowym i szyjnym odcinku kręgosłupa, które postępują stopniowo, zmiany w większych stawach, ból pięt oraz okolic żeber, z towarzyszącą sztywnością. W trakcie choroby osoby dotknięte tym schorzeniem poruszają się w charakterystyczny sposób – w postawie delikatnie pochylonej do przodu, natomiast w momencie kiedy chcą spojrzeć za siebie, obracają całe ciało.Objawami pozastawowymi są zapalenie błony naczyniowej oka i tęczówki, zapalenie aorty wstępującej, zapalenie prostaty, zwłóknienie płuc, zapalenie jelit oraz niedomykalność zastawek mitralnej i aortalnej.

Rozpoznanie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa bazuje na kryteriach nowojorskich, które zostały przekształcone.

Kryteria kliniczne według których rozpoznawane jest zzsk to dolegliwości bólowe utrzymujące się ponad 3 miesiące i występujące w okolicy krzyżowo-lędźwiowej, tak jak zostało to już opisane wyżej, najczęściej ustępują w trakcie aktywności fizycznej i znacząco zwiększają się w spoczynku. Odcinek lędźwiowy kręgosłupa oraz klatka piersiowa podczas choroby mają znacznie ograniczoną ruchomość. Kryterium radiologiczne z kolei to zmiany zapalne występujące po obu stronach stawów krzyżowo-biodrowych, wówczas określa się je zmianami 2-4 stopnia lub też występujące po jednej stronie i wówczas nazywane są zmianami 3-4 stopnia.

Możemy mówić o powstaniu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa w sytuacji, w której spełnione jest kryterium radiologiczne i jedno z przedstawionych kryteriów klinicznych, natomiast jeśli jest spełnione samo kryterium radiologiczne lub przynajmniej trzy kryteria kliniczne wówczas możemy jedynie przypuszczać, że mamy do czynienia z zzsk.

Leczenie schorzenia przynosi bardzo niskie efekty, nawet jeśli odbywa się pod stałą i bardzo dokładną kontrolą ze strony lekarza reumatologa. Postępowanie w trakcie trwania choroby obejmuje przyjmowanie leków przeciwzapalnych i immunosupresyjnych, balneoterapię, gimnastykę leczniczą, a także leczenie ognisk zapalnych w zębach i migdałkach.

Najważniejsze jednak jest regularne wykonywanie zaleconych ćwiczeń, gdyż to właśnie aktywność fizyczna poza utrzymaniem naszej kondycji na odpowiednim poziomie, powstrzymuje rozwój choroby. Warto dobrać ćwiczenia tak, aby możliwe było ich wykonanie oraz żeby ból który nam towarzyszy nie uniemożliwiał nam tego. Wszystkie ćwiczenia należy wykonywać regularnie i na tyle intensywnie i poprawnie, na ile jesteśmy w stanie. Drobną poprawę zobaczymy już po kilku dniach, natomiast aby osiągnąć większy efekt należy ćwiczyć systematycznie przez kilka tygodni. Nie należy rezygnować z aktywności fizycznej nawet jeśli czujemy się zmęczeni i wszystko nas boli.

Jeśli ból i zesztywnienie są na tyle ogromne, że uniemożliwiają nam wykonywanie ćwiczeń należy przyjąć leki przeciwzapalne. Złagodzą one dolegliwości i możliwe będzie wykonanie ćwiczenia. Należy być cierpliwym i nie poddawać się.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba, która charakteryzuje się zgeneralizowanym, nieswoistym zapaleniem stawów, co w konsekwencji prowadzi do uszkodzenia ich struktury. Na początku chory odczuwa ból stawów i może zauważyć obrzęki, a ostatecznie może dojść do zniszczenia i ich zniekształcenia. Zapalenie stawów obejmuje przede wszystkim niewielkie stawy rąk i stóp, jednak może także dotyczyć stawów dużych, np. w biodrach czy też kolanach.

Reumatoidalne zapalenie stawów jest określane jako choroba autoimmunologiczna. Oznacza to, że z niewiadomych przyczyn organizm osłabia własne komórki. Proces chorobowy charakteryzuje się przewlekłością oraz występowaniem dwóch okresów: zaostrzenia oraz remisji choroby. Stan zapalny dotyka przede wszystkim błony maziowej stawu, która wówczas pogrubia się i nienaturalnie powiększa, a równocześnie z tymi procesami dochodzi również do nadmiernej produkcji płynu stawowego. Do wnętrza chrząstki, która znajduje się na zewnątrz stawów, wnika przerośnięta błona maziowa i doprowadza do uszkodzeń, które są nieodwracalne. Osłabieniu ulegają często także struktury okołostawowe, np. torebki stawowe, ścięgna czy też więzadła, które w takiej defektywnej formie poważnie zniekształcają stawy i doprowadzają do ich upośledzenia. Poza wspomnianymi stawami rzs może atakować również pozostałe narządy, takie jak serce czy płuca, co z kolei nierzadko doprowadza do niepełnosprawności a nawet przedwczesnej śmierci.

Do objawów towarzyszących chorobie zaliczyć możemy obrzęki i ból przy uciskaniu stawów, poranną sztywność stawów, symetryczność w występowaniu dolegliwości oraz ogólne pogorszenie samopoczucia, któremu może towarzyszyć zmęczenie i gorączka.

Wśród czynników przyczyniających się do powstania reumatoidalnego zapalenia stawów możemy wskazać nałogowe palenie papierosów, predyspozycje genetyczne, a także zakażenie niektórymi rodzajami wirusów, jednakże nie istnieje jeden konkretny powód rozwoju choroby. Rzeczą pewną jest, że nie mamy na to większego wpływu i jeśli okaże się, że my lub ktoś z naszych bliskich zmaga się z tym schorzeniem należy skupić się przede wszystkim na lecz eniu.

Rozpoznanie rzs następuje na podstawie oceny stanu stawów, rozmowy przeprowadzonej z lekarzem i wyników badań zleconych dodatkowo. Wśród nich znajdują się: badanie krwii wykonane pod kątem wykrycia stanu zapalnego (OB, CRP i czynnik reumatoidalny, którego brak nie oznacza, że nie mamy do czynienia z chorobą, zwłaszcza na samym jej początku), RTG stawów (przede wszystkim rąk i stóp), które pozwala stwierdzić czy zmiany reumatoidalne mają miejsce, USG stawów wykonywane w celu określanie ilości płynu stawowego (gdy jest go za dużo, wówczas tworzy się stan zapalny). Często zdarza się, że diagnoza choroby zajmuje długi czas i jest dosyć skomplikowana, chociażby przez wzgląd na fakt, iż niełatwo odróżnić ją od innych dolegliwości. Ważne jest jednak, iż odpowiednio wcześnie postawiona diagnoza, a co za tym idzie rozpoczęte leczenie pozwalają uniknąć uszkodzenia stawów.

Reumatoidalne zapalenie stawów w porę wykryte i leczone nie musi wpływać w większym stopniu na codzienne życie osoby dotkniętej chorobą, choć jej przebieg ma dość indywidualny charakter. W niektórych przypadkach może dochodzić do nagłych, niespodziewanych nawrotów choroby, wówczas pacjent odczuwa ból stawów, a także zmaga się z obrzękami. Takie dolegliwości zostawiają po sobie ślad w postaci deformacji i uszkodzeń. Po chwilowym zaostrzeniu objawów choroby najczęściej dochodzi do remisji, która może trwać miesiąc, ale równie dobrze i kilka lat. Nie można jednak zapominać, iż choroba najprawdopodobniej wróci prędzej czy później. Na tę chwilę nie istnieje leczenie, które pozwala całkowicie ją wyeliminować.

W zależności od stopnia zaawansowania choroby oraz objawów, które jej towarzyszą, lekarz reumatolog dobiera odpowiedni sposób leczenia. Polega on na stosowaniu leków zmniejszających uczucie bólu i zapalenia, tj. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. diklofenak, naproksen), a także reorganizujących przebieg choroby (LMPCH), a dokładniej minimalizujących stany zapalne i zniszczenie stawów. Takim lekiem jest chociażby metotreksat. Dopiero jeśli ten sposób zawiedzie stosuje się tak zwane leki biologiczne.

Pacjent, który podejrzewa u siebie reumatoidalne zapalenie stawów powinien jak najszybciej skontaktować się z lekarzem reumatologiem. W tym celu niezbędne jest skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu. Kiedy zostanie postawiona diagnoza należy skupić się na leczeniu i próbować zdobyć jak najwięcej informacji na temat swojej choroby. Należy jak najczęściej odciążać swoje stawy i chronić je przed przeciążeniem. Jeśli zastosowane metody leczenia nie przynoszą spodziewanych rezultatów, nie należy ukrywać tego faktu, tylko zgłosić go jak najszybciej lekarzowi prowadzącemu. Przede wszystkim pacjent powinien prowadzić zdrowy tryb życia, a więc wprowadzić zbilansowaną dietę, być aktywnym, w miarę możliwości zredukować stres, a jeśli boryka się z nałogiem palenia papierosów – jak najszybciej z nim skończyć. Bardzo pomocne może okazać się wsłuchanie w swój organizm, w swoje emocje i uczucia, gdyż rzs obejmuje wiele sfer życia i tym samym niejednokrotnie doprowadza do złego samopoczucia, smutku czy też frustracji. Niezbędne jest pozostanie pod opieką lekarza również podczas wycofania się choroby.

 

Zespoły bólowe kręgosłupa szyjnego

Zespoły bólowe kręgosłupa szyjnego to choroba, która bez większych wyjątków, dotyka wszystkich ludzi na świecie, a wynika to ze starzenia się organizmu. Nierzadko w następstwie pojawienia się chorób kręgosłupa dochodzi do powikłań, w tym na przykład do chorób układu nerwowego oraz naczyniowego. Dolegliwości te utrudniają nam codzienne funkcjonowanie, a w ostateczności mogą doprowadzić nawet do niepełnosprawności.

Dolegliwości ze strony kręgosłupa w odcinku szyjnym są drugim najczęściej występującym schorzeniem wśród chorób kręgosłupa. Najczęściej diagnoza stawiana jest u kobiet pomiędzy 40-50 rokiem życia. Zespoły bólowe kręgosłupa szyjnego mogą przybierać rozmaite formy, od stosunkowo łagodnego natężenia bólu, do ostrej i przewlekłej choroby, przy czym najczęściej zmiany występują falowo, co oznacza, że po krótkim okresie regresji, ból może przybrać na sile i uniemożliwić nam funkcjonowanie.

Najczęściej występujące zespoły to: zespół szyjny górny (BARREGO-LIEOU), który obejmuje szyję, głowę oraz naczynia, ból szyjno-potyliczny, zespół bólowy szyjno-twarzowy, bolesny kręcz szyi oraz zespół szyjny i szyjno-ramienny.

Zespół szyjny górny, inaczej nazywany zespołem Barrego-Lieou charakteryzuje się tym, iż na skutek zwyrodnienia kręgosłupa szyjnego na tętnice kręgowe oraz unerwienie autonomiczne następuje ucisk, który powoduje ból. Ma on charakter napadowy i stały, może trwać kilka godzin, ale równie dobrze i kilka dni, pojawia się w okolicach górnej części karku i potylicy, a towarzyszyć im może oczopląs, zaburzenia snu, szum w uszach lub zawroty głowy.

Ból szyjno-potyliczny pojawia się na skutek urazu komunikacyjnego zgięciowo-wyprostnego górnej części kręgosłupa oraz deformacji tylnego aparatu więzadłowo-torebkowego. Dochodzi wówczas do ucisku drugiego oraz trzeciego korzenia szyjnego, na skutek czego chory odczuwa ból szyi, jedno lub obustronny. Gdy wykonujemy ruchy głową ból się nasila.

Powodem powstania zespołu bólowego szyjno-twarzowego jest uszkodzenie trzech górnych nerwów rdzeniowych (C1, C2, C3), co prowadzi do bólu odczuwanego w szyi i twarzy.. Dodatkowo wystąpić może uczucie pieczenia i mrowienia w okolicy języka i żuchwy.

Bolesny kręcz szyi występuje jako następstwo zmian pourazowych stawów kręgosłupa, mięśni, przepukliny jądra miażdzystego oraz uszkodzenia korzeni lub nerwów rdzeniowych. Bywa nazywane kręczem szyi “z zawiania”. Ból który mu towarzyszy ma charakter napadowy i obejmuje kark oraz część szyi, może nawet promieniować do ramienia i barku. Okresowo może pojawić się rotacyjne ustawienie głowy, które może się nasilać. W mięśniu mostkowo-obojczykowo-sutkowym oraz w mięśniach pochyłych zdarza się, że dochodzi do zablokowania na różnych etapach jednostek ruchowych, czego przyczyną jest przykurcz powyższych mięśni.

Zespół szyjny i szyjno-ramienny związany jest ze zmianami pourazowymi i zwyrodnieniem krążka międzykręgowego. Są to dolegliwości bólowe, które dotyczą karku, choć zdarza się, że także przedniej części szyi, a mogą promieniować do kończyn górnych i górnej części klatki piersiowej oraz potylicy barku. W schorzeniu tym aktywność ruchowa kręgosłupa jest zmniejszona, natomiast adekwatnie zwiększa się napięcie mięśni występujących przy kręgosłupie. Poprzez wykonane badania można wykryć bolesność uciskową wyrostków ościstych, wyrównanie lordozy szyjnej oraz dodatni objaw szczytowy, który polega na uciskaniu na czubek głowy chorego znajdującego się w pozycji “na baczność”, celem określenia w którym miejscu znajdują się zmiany chorobowe. W trakcie ucisku w miejscu zajętym schorzeniem wyzwala się natychmiastowy ból.

W zespole bólowym kręgosłupa szyjnego leczenie można rozpocząć po stwierdzeniu przyczyny powstania schorzenia i dokonaniu diagnostyki różnicowej. Należy ustalić kiedy choroba się zaczęła, ile mniej więcej trwa oraz jaki jest jej charakter. Równie istotne jest, aby ustalić czy pacjent był kiedykolwiek narażony na urazy oraz czy obecnie zmaga się z jakimkolwiek procesem chorobowym. Podczas badania klinicznego lekarz ustala, gdzie znajdują się miejsca o największym natężeniu bólu, jakie towarzyszą mu odruchy, ewentualne zaburzenia czucia, jaki jest zakres ruchów kręgosłupa w odcinku szyjnym, a także przymusowe ułożenie chorego. Aby jednak diagnostyka była miarodajna należy wykonać również badania dodatkowe, takie jak: RTG kręgosłupa szyjnego, USG tarczycy, rezonans magnetyczny, elektromiografia i badania krwii (odczyn Biernackiego, morfologia, białko ostrej fazy). Pozwoli to na wykluczenie innych chorób, np. nowotworowych.

Jeśli choroba ma postać zaawansowaną, a objawy jej towarzyszące mają charakter ostry należy stosować niesteroidowe leki przeciwzapalne (Ketoprofen, Diclofenac) oraz leki miorelaksacyjne (Sirdalut). Zaleca się także stosowanie blokady splotu szyjnego lub ramiennego, w zależności od miejsca natężenia bólu. Lekarz może zalecić wstrzykiwanie 2-3 ml lidokainy zmieszanej ze steroidem do stawów międzywyrostkowych. Czynność ta jest wykonywana pod kontrolą RTG. Pacjent powinien dużo odpoczywać i układać się w pozycjach, które nie sprawiają bólu. Jeśli jednak jest to trudne do wykonania, można również do leczenia włączyć tak zwany kołnierz Schanza lub watowo-opaskowy. Dobrą metodą walki z bólem są zabiegi fizykoterapeutyczne oraz kinezyterapia. Pierwsze działają przede wszystkim stymulująco na zakończenia nerwowe. Natomiast w przypadku drugich zabiegów stosuje się tak zwany “program przyłóżkowy”, który opiera się na ćwiczeniach rozluźniających mięśnie obręczy barkowej, ćwiczeniach oddechowych, relaksacyjnych oraz masażu klasycznym. Jeśli choroba znajduje się w fazie podostrej można dodatkowo wykonywać ćwiczenia izometryczne, indywidualne z grupy dysków i czynne kkg.

Pacjent stosujący leko, fizjo i kinezyterapię pierwsze efekty będzie odczuwał po kilku dniach, natomiast nie należy zapominać o stałej edukacji chorego co do zachowania aktywności ruchowej.

Wśród zaleceń dla pacjenta w pierwszej kolejności warto wspomnieć o jego postawie w pozycji siedzącej: należy siedzieć równo, podpierając obydwa pośladki oraz zachować fizjologiczną postawę ciała, to znaczy dostosować do siebie wzrok, wysokość krzesła i biurka. W trakcie przebywania w pozycji siedzącej przez dłuższy czas należy pamiętać o podtrzymywaniu rąk i przedramion na blacie biurka. Warto od czasu do czasu zmienić nieco pozycję ciała oraz wykonać kilka rozluźniających mięśnie ćwiczeń. Jeśli nasza praca w głównej mierze opiera się na siedzeniu, a choroba postępuje i uniemożliwia nam normalne funkcjonowanie, warto rozważyć zmianę stanowiska pracy. Osoby cierpiące na zespoły bólowe kręgosłupa szyjnego muszą koniecznie unikać przeziębień, przeciągów i tak zwanego “zawiania”, gdyż uciążliwy kaszel może powodować nasilenie dolegliwości bólowych. Należy zadbać o aktywność ruchową, spacerować i wykonywać ćwiczenia gimnastyczne zalecone przez lekarza przynajmniej przez 15-20 minut każdego dnia, celem wypracowania silnego wsparcia mięśniowego. Nie należy obciążać głowy i szyi poprzez wymuszanie ruchów głowy w pozycjach obciążeniowych, a także należy zrezygnować z przeciążania organizmu nieodpowiednimi ćwiczeniami. Dobrym pomysłem jest regularne pływanie na basenie – 2-3 razy w tygodniu. Pacjenci powinni kontrolować ruchy które wykonują głową, między innymi aby nie obracać jej gwałtownie, nie schylać się zbyt długo i nie zadzierać do góry. Najlepszym rozwiązaniem do spania będzie zakup półsztywnego materaca oraz poduszki, która dopasowuje się do fizjologicznej krzywizny kręgosłupa. Należy unikać pozycji półleżącej i zadbać o oparcie dla głowy i szyi, najlepiej na specjalnie wyprofilowanym zagłówku. Chory nie powinien nosić ciężkich przedmiotów, a zamiast torby używać plecaka. Jeśli konieczne jest podniesienie czegoś cięższego, należy wykonać tę czynność z przysiadu, równomiernie obciążając oba ramiona. Jeśli istnieje taka możliwość, w wyznaczonych okresach można korzystać z leczenia uzdrowiskowego. Rodzina powinna wspomagać chorego w realizacji zaleceń i wskazówek lekarza prowadzącego. Postępowanie to powinno doprowadzić do znacznego polepszenia stanu zdrowia chorego, jednak bez odpowiedniego wsparcia psychicznego i fizycznego na co dzień, może okazać się to niemożliwe.

 

Kolagenozy/Uogólnione choroby tkanki łącznej

Tkanka łączna utrzymuje, spaja i ochrania narządy wewnętrzne. Choroby ogólnoustrojowe, które atakują tkankę łączną to właśnie kolagenozy. Nazwa ta odnosi się do kolagenu, który jest głównym elementem budulcowym tkanki łącznej. Wśród kolagenoz wyróżnia się najczęściej: twardzinę, toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjögrena, mieszana choroba tkanki łącznej, guzkowe zapalenie okołotętnicze, reumatoidalne zapalenie stawów oraz zapalenie skórno-mięśniowe i wielomięśniowe. W określeniu przyczyny powstania danej choroby znaczącą rolę odgrywają czynniki genetyczne, infekcyjne i środowiskowe, a także wiedza na temat przyjmowanych leków. Pośród specjalistów, którzy pomogą nam zdiagnozować jedną z tych chorób są reumatolog, nefrolog, pulmonolog oraz dermatolog.

Pewne symptomy mogą świadczyć o rozwoju choroby tkanki łącznej, a pośród nich są takie jak suchość spojówek i błon śluzowych, ból stawów i mięśni, stan podgorączkowy, zapalenie naczyń, płuc lub nerek, niedokrwistość, osłabienie mięśni, rumienie skórne, powiększone węzły chłonne, utrata masy ciała, zaburzenia czucia oraz ogólne złe samopoczucie. Ważne jest jednak, iż różne schorzenia mają różne objawy, wszystko zależy od narządu w którym toczą się procesy chorobowe. Bywa również, że niektóre uogólnione choroby tkanki łącznej mogą występować jako choroby towarzyszące innym schorzeniom.

 

Żywienie w dnie moczanowej

Dna moczanowa, inaczej nazywana podagrą lub skazą moczanową to choroba metaboliczna, która polega na odkładaniu się kwasu moczowego we krwi. Podczas katabolizmu zasad purynowych, które wchodzą w skład jąder komórkowych, tak zwanych nukleoproteidów, końcowym produktem jest właśnie kwas moczowy. Na skutek jego odkładania się w stawach, człowiek odczuwa silny ból, dochodzi do stanów zapalnych oraz nierzadko trwałego uszkodzenia stawów. Organizm ludzki produkuje kwas moczowy przede wszystkim ze składników znajdujących się w nim na stałe, ale również ze składników pokarmowych. Jego nadmiar jest wydalany przez nerki, natomiast w dopuszczalnych ilościach krąży we krwi. Do powstania tego procesu przyczyniają się po pierwsze zbyt duża produkcja kwasu moczowego w ustroju i po drugie za małe wydalanie go z ustroju. Dna moczanowa nie jest w żaden sposób związana z chorobami reumatycznymi, jest to dolegliwość związana z przemianą materii. Mylące może być podobieństwo w objawach, jakie towarzyszą zarówno jednej, jak i drugiej chorobie.

Jednym z objawów, które świadczą o rozwoju choroby są ostre napady, pojawiające się najczęściej w nocy i obejmujące szereg dolegliwości, m.in. wyższą temperaturę ciała, obrzęk i bolesność stawu oraz zaciemnienie skóry. Początkowo dotyczy to tylko jednego stawu i trwa od kilku dni do nawet kilku tygodni oraz ma charakter powtarzający się. W międzyczasie pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości. Udowodniono, iż duży wpływ na wystąpienie napadu ma stres, zażywanie niektórych leków, dieta bogata w puryny oraz nadmierny wysiłek fizyczny. Wiele lat zmagania się z chorobą prowadzi do przewlekłego zapalenia dnowego. Może to mieć również konsekwencje w postaci uszkodzenia innych narządów, np. nerek.

Zarówno w diecie człowieka zdrowego, jak i w żywieniu dietetycznym w dnie moczanowej należy przestrzegać pewnych zasad, jak chociażby dostarczania odpowiednich ilości energii celem utrzymania wagi na prawidłowym poziomie oraz składników na potrzeby metaboliczne ustroju. Jednakże osoby cierpiące na podagrę powinny szczególną uwagę zwrócić na to, aby dostosować spożywane produkty do swoich dolegliwości, a więc przede wszystkim oszczędzać chory narząd, jeśli organizm utracił określone składniki to należy je niezwłocznie uzupełnić, dieta powinna pomagać w wyzdrowieniu i być pozbawiona składników, na które pacjent jest uczulony oraz które są ciężkie do przetworzenia. Wprowadzenie diety w proces leczenia choroby powinno być jedynie dodatkiem i trwać możliwie jak najkrócej. Obecnie dąży się do zbliżenia diety chorego, do żywienia osób zdrowych. Może polegać to na zmianie konsystencji pożywienia, zawartości składników w diecie, zmianie wartości energetycznej lub zrezygnowania z produktów których pacjent nie toleruje. Najczęściej stosowaną dietą, przy uwzględnieniu powyższych zasad, jest dieta lekkostrawna.

Główną zasadą w żywieniu w dnie moczanowej jest dostarczenie odpowiedniej ilości białka, żelaza i witamin. Najczęściej osoby, które dotyka problem dny moczanowej są otyłe, z tego też powodu ilość tłuszczów przez nich spożywanych ogranicza się do niezbędnego minimum. W przeciwnym wypadku dodatkowo mogą pojawić się takie dolegliwości jak nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie serca lub cukrzyca. Wszelkie braki energetyczne uzupełnia się węglowodanami, które wspomagają usuwanie moczanów z organizmu. Również bardzo ważne jest, aby ograniczyć ilość posiłków zawierających związki purynowe. W organizmie odbywa się endogenna synteza tych związków, co oznacza, że są one doprowadzane do naszego ciała tak czy inaczej, dlatego tak ważne jest ograniczenie takich pokarmów jak: sardynki i śledzie, dziczyzna, herbata, kakao i czekolada. Z kolei groch, fasola, soczewica, bób, grzyby i szpinak zawierają wspomnianych związków nieco mniej, jednak należy pamiętać o ich obecności w wymienionych składnikach. Produkty spożywcze w których nie ma związków purynowych lub są ich śladowe ilości  to: masło, śmietana, mleko, ser, owocem, ryż, dżemy, marmolady i cukier. Dobrze, jeśli pacjent uwzględnia je w swojej codziennej diecie. Bardzo istotne jest regularne podawanie posiłków i przestrzeganie 4-5 godzin odstępu pomiędzy ostatnim posiłkiem w ciągu dnia, a snem. Jeśli mamy do czynienia z ostrą fazą przebiegu choroby, wówczas należy włączyć dietę ścisłą np. kleikową lub kleikowo-owocową.

 

Dieta

 

Prawidłowa dieta dla osoby ze schorzeniami reumatologicznymi uzależniona jest od tego czy chory gorączkuje i spoczywa w łóżku, czy też stan ostry przeszedł i chory może się swobodnie poruszać. W przypadku utrzymującej się gorączki obowiązuje dieta dla osób gorączkujących, leżących, tzn. odżywianie płynne i półpłynne. Tym samym podaje się: zupy jarzynowe, mleko, kleiki, kaszki na mleku, ryż, soki owocowe, jaja na miękko. Do diety normalnej można powrócić po zakończeniu się ostrego okresu choroby.

W okresie podawania steroidów ogranicza się ilość sodu, mleka i jego przetworów, białek jaj i soli kuchennej. Podaje się potrawy bogate w potas takie jak mięso, podroby, ziarna zbóż oraz warzywa i owoce oraz białko by przeciwdziałać utracie potasu z moczem i wzmożonego katabolizmu białek w tych stanach chorobowych.

Leczenie dietetyczne osób starszych, otyłych, cierpiących na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lub kończyn dolnych jest szczególnie utrudnione. Osoby te cierpią podwójnie, dlatego, że mają bóle z powodu zmian zwyradniających dodatkowo potęgowany przez duży ciężar ciała. Często są to osoby przyzwyczajone do jedzenia dużo i dobrze, przez co wszelkie zalecenia dietetyczne są przez nich przyjmowane niechętnie. W leczeniu chorych ze zmianami zwyrodnieniowymi i jednocześnie otyłych zasadnicza choroba zwyrodnieniowa wymaga leczenia okresowego, natomiast równie ważne jest leczenie otyłości, która pogarsza stan stawów i przyczynia się do powstawania kolejnych zmian. Chcąc osiągnąć spadek wagi chorego z otyłością ogranicza się stopniowo ilośc węglowodanów i tłuszczów w posiłkach. Zalecana jest dieta bogata w białko, potrawy gotowane na wodzie i parze, duszone bez tłuszczu. Należy unikać pokarmów ciężkostrawnych, długo zalegających w żołądku, wzdymających czy ostro przyprawionych. Posiłki powinny być spożywane w regularnych odstępach w ciągu dnia.
Zalecenia dotyczące odżywiania się osób chorych na reumatyzm są następujące:

1. Pić codziennie 1/2 litra mleka.
2. Jeść codziennie 10dag białego sera
3. Starać się jeść codziennie jeden posiłek mięsny
4. Jeść dużo świeżo ugotowanych jarzyn
5. Unikać szczawiu i rabarbaru
6. Jeść owoce
7. Mało solić. Sól zatrzymuje wodę w organizmie i powoduje puchnięcie stawów.
8. Gdy jest skłonność do otyłości, unikać ciastek, słodyczy, sosów, zup, klusek i innych potraw mącznych.